Với doanh nghiệp FDI sản xuất và doanh nghiệp chế xuất có mua bán, vay mượn hoặc trả phí dịch vụ cho công ty mẹ và các công ty trong tập đoàn, năm tính thuế 2026 là năm đầu tiên áp dụng Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Việc nên làm ngay từ quý IV là rà lại danh sách bên liên kết, hợp đồng nội bộ và kế hoạch lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, vì nghị định yêu cầu hồ sơ này được lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm.
Bối cảnh là cơ quan thuế đang kiểm tra giao dịch liên kết rất sát. Theo thông tin báo chí đăng tải, trong những năm gần đây cơ quan thuế đã thanh tra, kiểm tra hàng nghìn doanh nghiệp có giao dịch liên kết, với nhiều trường hợp bị truy thu và phạt hàng trăm tỷ đồng. Nhóm được chú ý nhiều là doanh nghiệp FDI kê khai lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng sản xuất.
Nhiệm vụ của kế toán trưởng và CFO là chứng minh giao dịch nội bộ được thực hiện như giữa các bên độc lập. Nghị định 255 thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP từ ngày 01/7/2026. Nghị định nhấn mạnh việc đối chiếu hợp đồng với thực tế thực hiện: bên liên kết nhận doanh thu phải thực sự sở hữu và kiểm soát rủi ro, còn doanh nghiệp trả chi phí phải nhận được lợi ích kinh tế trực tiếp. Phí dịch vụ trả cho bên liên kết chỉ được trừ khi dịch vụ có giá trị thực, phục vụ trực tiếp sản xuất kinh doanh và có đủ hợp đồng, chứng từ, hóa đơn cùng thông tin về phương pháp tính và tiêu thức phân bổ của tập đoàn.
Cách làm thực tế là lập ngay một bảng tổng hợp mọi giao dịch với bên liên kết theo từng loại: mua nguyên liệu, bán thành phẩm, gia công, vay vốn, phí quản lý, phí bản quyền. Với từng loại, doanh nghiệp kiểm tra hợp đồng có còn khớp thực tế không, ai chịu rủi ro tồn kho và rủi ro thị trường, và giữ bằng chứng dịch vụ đã thực sự được cung cấp như báo cáo, email, biên bản làm việc. Song song, cần xin công ty mẹ hồ sơ toàn cầu và xác nhận nơi nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia, vì doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn có nghĩa vụ gửi thông báo về đối tượng nộp báo cáo này. Trường hợp doanh nghiệp cho rằng mình thuộc diện miễn lập hồ sơ, nên rà lại điều kiện ở Điều 20 trước khi dựa vào.
Doanh nghiệp làm đủ các bước này thường chủ động hơn khi cơ quan thuế yêu cầu cung cấp hồ sơ, vì thời hạn cung cấp hồ sơ không quá 30 ngày làm việc kể từ khi nhận văn bản yêu cầu và chỉ được gia hạn một lần khi có lý do chính đáng. Hồ sơ lập từ trước cũng giúp hạn chế rủi ro bị loại chi phí dịch vụ nội bộ hoặc bị xác định lại giá giao dịch khi kiểm tra.
Danh mục việc cần làm trước kỳ quyết toán thuế TNDN năm 2026
Rà danh sách bên liên kết theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, gồm cả quan hệ qua vay vốn, bảo lãnh và chỉ định nhân sự điều hành.
Lập bảng tổng hợp giao dịch liên kết theo loại và đối chiếu hợp đồng với thực tế thực hiện theo khoản 1 Điều 6.
Kiểm tra hồ sơ chứng minh phí dịch vụ, phí quản lý trả cho bên liên kết theo khoản 2 Điều 16.
Chuẩn bị Phụ lục I, hồ sơ quốc gia (Phụ lục II), xin hồ sơ toàn cầu (Phụ lục III) từ công ty mẹ theo Điều 18.
Xác nhận với công ty mẹ về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia và Thông báo mẫu 01/TB-BCLN theo Điều 19.
Rà điều kiện miễn kê khai, miễn lập hồ sơ theo Điều 20 trước khi áp dụng.
Nội dung thông tin mang tính tham khảo; thực hiện theo quy định pháp luật.
Nội dung thể hiện góc nhìn của tác giả, mang tính tham khảo; không cấu thành tư vấn pháp lý, thuế hay đầu tư. Tình huống cụ thể cần được xem xét trên số liệu thực tế.