Bốn trụ cột cải cách thuế 2025–2026: doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước kỳ quyết toán

Giai đoạn 2025–2026 đánh dấu một đợt thay đổi đồng loạt của pháp luật thuế: thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế giá trị gia tăng (GTGT) và quản lý thuế đều có văn bản mới. Xu hướng chung là yêu cầu cao hơn về chứng từ, dữ liệu và hệ thống. Doanh nghiệp nên rà soát ba lĩnh vực trước kỳ quyết toán 2026: chính sách thanh toán, hệ thống kế toán và hóa đơn, và hồ sơ giao dịch liên kết.

Trụ cột 1. Thuế thu nhập doanh nghiệp

Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/10/2025) và Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025) thay đổi hai nội dung đáng chú ý:

• Thuế suất phân tầng theo doanh thu. Theo Điều 10 Luật 67/2025, thuế suất là 15% nếu tổng doanh thu không quá 03 tỷ đồng và 17% nếu trên 03 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng, căn cứ vào tổng doanh thu của kỳ tính thuế liền kề trước. Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống, không áp dụng khi bên liên kết không đáp ứng điều kiện.
• Chứng từ thanh toán. Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính về Nghị định 320, các khoản chi từ 05 triệu đồng cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ.

Trụ cột 2. Thuế thu nhập cá nhân

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026, áp dụng cho thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công từ kỳ tính thuế năm 2026.

• Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 5 bậc (Điều 9).
• Mức giảm trừ gia cảnh là 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế (186 triệu đồng/năm) và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc (Điều 10).

Doanh nghiệp cần cập nhật bảng lương và công thức khấu trừ cho kỳ 2026.

Trụ cột 3. Thuế giá trị gia tăng

Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ 01/07/2025. Doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, bán qua nền tảng số hoặc có đề nghị hoàn thuế nên đối chiếu điều kiện áp dụng thuế suất 0%, điều kiện khấu trừ và hoàn thuế trong hai văn bản này. Nội dung chi tiết sẽ được phân tích ở bài riêng.

Trụ cột 4. Quản lý thuế

Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn cùng có hiệu lực từ 01/07/2026.

Với hộ kinh doanh, Nghị định 68/2026/NĐ-CP (hiệu lực 05/03/2026) quy định, sau khi được Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, hộ có doanh thu lũy kế trên 01 tỷ đồng phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế và dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.

Ba việc doanh nghiệp nên rà soát

1. Chính sách thanh toán. Đối chiếu quy chế tài chính nội bộ với yêu cầu chứng từ không dùng tiền mặt cho các khoản chi từ 05 triệu đồng.
2. Hệ thống kế toán và hóa đơn. Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Doanh nghiệp nên kiểm tra phần mềm kế toán có tương thích với chế độ mới và với hệ thống hóa đơn điện tử đang dùng.
3. Hồ sơ giao dịch liên kết. Doanh nghiệp có giao dịch liên kết hoặc thuộc tập đoàn đa quốc gia nên rà soát hồ sơ xác định giá giao dịch và điều kiện miễn thuế theo Nghị định 141/2026 khi có bên liên kết.